Урок-падарожжа “Зямля пад белымі крыламі”

Урок-падарожжа

для вучняў 2 класа (7-8 гадоў)

Урок-падарожжа  “Зямля пад белымі крыламі”

Мэта:  выхоўванне грамадзянска-патрыятычных пачуццяў у малодшых школьнікаў

Задачы:

·      выхоўваць у дзяцей пачуццё патрыятызму,

·      любоў да родных мясцін,

·      цікавасць да нацыянальнай культуры,

·      прывіваць пашану да роднай мовы; 

·      узбагачаць лексічны запас вучняў;

·      развіваць кемлівасць, дапытлівасць.

Абсталяванне:

·      выстава фотаздымкаў “Маёй Радзімы краявіды”;

·      выстава кніг “Беларусь – наша Радзіма”

·      геаграфічны контур Беларусі; 

·      вырабы народна-дэкаратыўнага мастацтва: вышываны рушнік, керамічная вазачка, свістулька, вырабы з саломкі;

·      аб’ёмная выява бусла, папяровыя сувеніры - буслікі;

·      крыжаванка;

·      кляновыя лісты з паперы рознага колеру;

·      гуказапіс беларускай народнай песні “Купалінка”;

·      медыапрэзентацыя “Зямля пад белымі крыламі.”

Ход мерапрыемства

Настаўнік

-         Добры дзень, мае маленькія сябры! Я нездарма загаварыла з вамі на беларускай мове. Гэта наша родная мова. Мы, беларусы, павінны любіць, шанаваць сваю мову і вучыцца на ёй размаўляць.

Настаўнік  

-         Сёння раніцай прыляцеў да нас бусел і  прынёс незвычайны ліст. Давайце разам яго прачытаем.

 “Дзень добры, хлопчыкі і дзяўчынкі! Прапаную здзейсніць падарожжа ў краіну, якую называюць “Зямля пад белымі крыламі”. ( Слайд 1)

-         Дзеці, як вы думаеце, аб якой краіне ідзе гаворка?..

Настаўнік:   

-         Так, “Зямлёю пад белымі крыламі” нашу Радзіму назваў славуты беларускі пісьменнік Уладзімір Караткевіч.

-         Хто здагадаецца, чаму пісьменнік менавіта так назваў Беларусь?

Настаўнік       

-         Белыя крылы – гэта крылы бусла, ці як у нас кажуць, бацяна, буські, гайстра, лялькі. (Слайд 2)

-         Ні ў якой іншай птушкі няма столькі назваў. А гэта значыць, што бусел – найдаражэшая для беларусаў птушка. З даўніх часоў буслы ў вялікай колькасці сяліліся па тэрыторыі Беларусі. Людзі верылі, што, калі над дахам паселіцца бусліная сям’я, будзе ў хаце шчасце і дабрабыт. І таму будавалі над хатамі буслянкі. ( Слайд 3)

Настаўнік

-         Вось вы і даведаліся, чаму Беларусь называюць “Зямлёю пад белымі крыламі”. Ой, я зусім забылася пра ліст. Хто ж яго даслаў. Тут яшчэ ёсць прыпіска: “Маё імя вы даведаецеся, калі разгадаеце крыжаванку”.

-         Ці згодны вы разгадаць крыжаванку і адправіцца ў падарожжа?

-         Калі мы правільна запоўнім клеткі крыжаванкі, то ў вылучаным слупку можна будзе прачытаць імя аўтара ліста. ( Слайд 4)

(Дзеці разгадваюць крыжаванку)

Крыжаванка (Дадатак1)

1.    Самы старажытны горад Беларусі. ( Полацк )

2.    Галоўны горад краіны.

( Сталіца )

3.    Горад нашага дзяцінства.

( Барысаў )

4.    Дзяўчынка, што жыве ў Беларусі. ( Беларусачка )

5.    Песня – сімвал краіны.

( Гімн )

6.    Кіраўнік краіны,  галоўны чалавек. ( Прэзідэнт )

7.    Сталіца Беларусі. ( Мінск )

8.    Як мы называем Беларусь? Беларусь – гэта наша …. ( Радзіма )

Настаўнік   

-         А зараз давайце прачытаем слова, якое атрымалася... ( Паўлінка )

(Слайд 4’)

-         Вось якое імя ў дзяўчынкі, даслаўшай гэты ліст. Давайце паклічам яе разам: “Паў-лін-ка!”.

(Уваходзіць дзяўчынка)

Паўлінка   

-         Добры дзень! Я рада вітаць вас! Мне вельмі прыемна, што вы так хутка разгадалі крыжаванку і прачыталі маё імя. Я прыйшла да вас не з пустымі рукамі. Мне хочацца паказаць вам тыя падарункі, якія мне нядаўна прынеслі на дзень нараджэння. Паглядзіце, гэта ручнік. Які ён прыгожы! Яго вышывала мая матуля. А гэта – керамічная вазачка для кветак. Дзядуля сам зрабіў яе з гліны, а гэтую свістульку вылепіў мой брацік, паслухайце яе. (Паўлінка свісціць). Званочкі з саломкі спляла бабуля. Яна сапраўдная чараўніца. А яшчэ яна падарыла мне гэты ўбор. Яго насіла мая прабабка, калі была маленькая. Яна жыла ў вёсцы, а ў даўнія часы ўсе вясковыя дзяўчынкі апраналіся так. Вам падабаецца? Ёсць у мяне і яшчэ адзін незвычайны падарунак. Яго зрабіў мне тата (дастае кнігу). Усе вершы у гэтай кнізе пра нашу Радзіму, пра Беларусь.

-         І некаторыя з іх я вам сёння прачытаю.

Паўлінка    

Мяжуе з Польшчай, Украінай,

 Расіяй, Латвіяй, Літвой

 Твой родны край, твая Айчына,

 Жыццё тваё і гонар твой.

 І ты яе запомні імя,

 Як неба, сонца і зару.

 Твая зямля, твая Радзіма

                  Названа светла – Беларусь.     ( Слайд 5)

Настаўнік

-         Дзеці, а можа хто з вас ведае вершы пра нашу Радзіму?

Хлопчык       

   Я – беларус маленькі,

   Спяшаюся да школы,

   Як і бацькі, сумленны,

   Руплівы і вясёлы.

Дзяўчынка         

Я – дзяўчынка-беларуска

З васільковымі вачыма.

Хоць малая, але знаю:

Беларусь – мая Радзіма...

Паўлінка  

-         А зараз мы з вамі адпраўляемся ў падарожжа па нашай краіне. (Слайд 6)

Настаўнік

-         Мы называем нашу краіну Беларусь. Таму што яна белая, чыстая. Бацькаўшчына. Таму што тут нарадзіліся нашы бацькі, нашы продкі. Твая дарога пачынаецца ад бацькоўскага дома. Гэта і ёсць твая радзіма.

Паўлінка 

-         Радзіма – гэта наша гісторыя, наша культура, нашы традыцыі. Радзіма – гэта ўсё, што знаходзіцца вакол нас – нашы гарады і сёлы, лясы і палі, наша школа, нашы суседзі, наш народ. ( Слайд 7)

Настаўнік 

-         Звярніце ўвагу на экран і падумайце, на што падобна наша краіна? ( Слайд 8)

-         Падобна на кляновы лісток (такая ж зялёная) ( Слайд 8’), на возера (яшчэ яе называюць – сінявокая ( Слайд 8’), таму што вельмі шмат азёр у нашай краіне), на далонь сябра, які гатовы прыйсці на дапамогу ў цяжкую хвіліну.

-         Назавіце самы галоўны горад нашай краіны.

-         А якія яшчэ беларускія гарады вы ведаеце?

Паўлінка             Гляджу на родныя мясціны,

         Адданая я ім навек,

         Бо даражэй сваёй краіны

         Не мае скарбу чалавек. ( Слайд 9)

Дзяўчынка       Зямля мая азёрная –

Рабіна за акном,

Крынічка ціхамоўная,

Гасцінны светлы дом.

Іду жытнёвай сцежкаю –

Мне звоняць жаўрукі,

Блакітнаю ўсмешкаю

Вітаюць васількі. ( Слайд 10)

Фотарэпартаж

Настаўнік  

ü Вось яна якая – наша родная зямля. ( Слайд 11)

Вечназялёны шумны бор, залацісты лес з магутнымі дубамі, прыгажунямі бярозамі, шматлікімі іншымі дрэвамі і кустамі заварожвае птушынымі спевамі. (Слайд 11’)

ü Блакітныя вочы-азёры, (Слайд 11’) у якіх водзіцца шмат рознай жывёлы, раскінуліся па ўсёй тэрыторыі нашай краіны і радуюць нас сваёй прыгажосцю.

ü Пушчы, запаведнікі, паркі. (Слайд 11’)Колькі ж тут насельнікаў? Ёсць і такія, што занесены ў Чырвоную кнігу РБ. Дзяржава клапоціцца аб рэдкіх жывёлах і раслінах, заклікае беражліва адносіцца да роднай прыроды.

(Слайд 11’)

ü Па-над палямі, лугамі, пералескамі высока ў небе крыляюць буслы. Лічыцца, што буслы прыносяць шчасце. (Слайд 11’)

ü Незвычайна прыгожа выглядаюць палі квітнеючага льну. Лён – багацце нашай краіны. Нездарма кветачкі льну змешчаны на гербе нашай Рэспублікі. (Слайд 11’)

ü Прыгожым рознакаляровым дываном выглядае летам луг. Ён і белы, і жоўты, і чырвоны, і блакітны. Але больш за ўсё ў нашых краявідах зялёнага колеру. І невыпадкова, зялёны колер – гэта колер жыцця.

Паўлінка

-         Радзіма наша – Беларусь. ( Слайд 12) Прайдзіцеся яе сцяжынкамі, удыхніце водар лясоў, паспытайце салодкага, нібы нектар, соку бяроз і клёнаў, або наталіце смагу крынічнай вадою. Не, немагчыма не любіць нашу Беларусь.

Настаўнік

А зараз мы з вамі адпачнем і пагуляем. Я вам буду расказваць аб Беларусі, а вы паказваць тое, што я скажу. Гульня называецца “Вялікія і маленькія”. А Паўлінка нам будзе дапамагаць.

  “Наша краіна не самая вялікая, але і не вельмі маленькая. У Беларусі ёсць вялікія гарады і маленькія вёсачкі. У гэтых гарадах і вёсках шмат вялікіх вуліц і маленькіх вулачак, вялікіх дамоў і маленькіх домікаў. І жыхары ў гэтых дамах і вялікія і маленькія. Але якая б яна ні была, для нас наша краіна - самая даражэйшая.”

Настаўнік

-         Самым галоўным прыродным багаццем нашай краіны з’яўляецца лес.

( Слайд 13)

Настаўнік

-         А хто памятае, якое дрэва самае распаўсюджанае на Беларусі? (Сасна) (Слайд 14)

-         Які запаведнік на тэрыторыі нашай краіны лічыцца адным з самых старажытных у свеце? (Белавежская пушча) ( Слайд 15)

-         Які  звер самы магутны і дужы, сімвал нашае краіны? (Зубр) ( Слайд 16)

Паўлінка

-         А я вам зараз загадаю загадкі, вы паспрабуйце адгадаць,  пра якіх звяроў гэтыя загадкі?

1.    Ходзяць волаты ў бары,

Тут жывуць з сівой пары,

Пушчы той гаспадары

Знакамітыя ... (зубры)

2.    Яму не патрэбны піла і тапор,

Хаціну без іх пабудуе ... (бабёр)

3.    Не замярзае на марозе,

У добра зладжанай бярлозе,

Але прыгрэе сонца ледзь—

І прачынаецца ... (мядзведзь)

4.    Працаўніца шчыравала,

Мех арэхаў назбірала

І грыбоў шмат налушчыла,

Спелых шышак нанасіла,

Усе ў дупло паклала горкай

Працавітая ... (вавёрка)

Дзяўчынка

   ( Слайд 17)

Калі хто мяне пытае:

-         Ты адкуль, з якога краю?

 Я адказваю заўсёды:

-         З Беларусі мілай родам.

Там зялёныя бярозы.

Там на клёнах ззяюць росы.

Я ўсёй душой люблю

Сваю родную зямлю!

Настаўнік   

-         Дзеці, а хто з вас ведае, што ж з’яўляецца самым вялікім багаццем нашай краіны? (Адказы дзяцей.)

Настаўнік

( Слайд 18)

-         Людзі-беларусы – гэта самы найвялікшы скарб нашай краіны. Працавітыя і таленавітыя беларусы праслаўлялі і праслаўляюць нашу краіну ва ўсім свеце.

( Слайд 19)

-         Гэта ўсім вядомыя імёны – Францыск Скарына, Ефрасіння Полацкая, Янка Купала, Якуб Колас.

 ( Слайд 20)

-         Гэта шматлікія вучоныя, пісьменнікі, мастакі, касманаўты, спартсмены. Гэта шмат беларусаў, якімі ганарыцца наша краіна.

Паўлінка       Я – беларус, я нарадзіўся

                     На гэтай казачнай зямлі.

  Дзе між лясоў і пушчаў дзікіх

  Ад веку прашчуры жылі.

  Я – беларус, я ганаруся,

  Што маю гэтае імя.

  Аб добрай славе Беларусі

  У  свеце знаюць нездарма.

Настаўнік  

-         Немагчыма любіць Беларусь і не любіць беларускую мову. Мова наша вельмі прыгожая, мілагучная. І каб зразумець гэта, я  прапаноўваю паслухаць, а хто ведае і праспяваць, знаёмую вам беларускую народную песню “Купалінка”.

( Слайд 21)

( Дзяўчынка разам з настаўніцай выконваюць беларускую народную песню “Купалінка”)

(Слайд 22)

Настаўнік

-         Вось і падыходзіць да завяршэння наша падарожжа. У гэты першы восеньскі дзень мы можам зрабіць падарунак нашай Радзіме.

Вазьміце выразаныя з паперы кляновыя лісточкі і падарыце свой добры настрой нашай Радзіме. (Чырвоны – святочны;   аранжавы – радасны, цёплы;  жоўты – прыемны; зялёны – спакойны)

 На дошцы – геаграфічны контур РБ. Дзеці размяшчаюць кляновыя лісточкі на дошцы.  Атрымоўваецца “букет настрою”

Настаўнік

-         Паглядзіце, якая прыгожая Беларусь у нас атрымалася!

Настаўнік

-         Паўлінка, а табе спадабалася наша сустрэча?

Паўлінка

-         Вялікі дзякуй. Мне вельмі спадабалася. Я вам таксама падрыхтавала невялічкія падарункі. Хай гэтыя буслікі нагадваюць вам пра нашу сустрэчу. (Паўлінка кожнаму вучню дорыць папяровага бусліка.)

Настаўнік

Да апошняй бярозкі…

Ты такі ненаглядны –

Мой радзімы куточак зямлі.

Ты такі ненаглядны –

Край, дзе крылы ўзнімаюць буслы,

Дзе асколачкам неба

Васілёк у мірным полі цвіце

І ля кожнай хацінкі

Прыгажуня бярозка расце.

Край азёраў глыбокіх

І чаромхавых белых завей,

Ідэалаў высокіх

Працавітых і шчырых людзей.

Тут з адкрытай душою

Запрашаюць гасцей у свой дом,

Тут накормяць, напояць,

Абагрэюць сардэчным цяплом.

                                                       А.Жабко

Настаўнік

-         І памятайце, у чалавека – толькі адна Радзіма. Наша Радзіма – гэта наша

Беларусь!

Дадатак 1

п

о

л

а

ц

к

с

т

а

л

і

ц

а

б

а

р

ы

с

а

ў

б

е

л

а

р

у

с

а

ч

к

а

г

і

м

н

п

р

э

з

і

д

э

н

т

м

і

н

с

к

р

а

д

з

і

м

а

Літаратура

1.             Александровіч Р., Нескаромная Т. Зямля з блакітнымі вачыма. Мн., 2001.

2.             // Пачатковае навучанне: сям’я, дзіцячы сад, школа.

3.             // Пачатковая школа.

4.             Осипова М.П. Воспитание. Второй класс: пособие для учителей начальных классов, воспитателей ГПД. Мн.: “Интерпрессервис”; “Экоперспектива”, 2003.

5.             Шаблоўская М.Ф. Беларуская дзіцячая літаратура. Хрэстаматыя. Мн.: ТАА “Юніпрэс”, 2003.

6.             Шаблоўская Т.А. Наш край беларускі. Мазыр: ТАА ВД “Белы вецер”, 2006.